Loftslagshysterķan

Engin gögn sżna aš aukning hafi oršiš ķ heiminum į žurrkum, flóšum, fellibyljum eša stormsveipum (tornadoes) į undanförnum įrum. samt sjįum viš stöšugt ķ fréttamišlum fullyršingar um annaš. Hvernig ętli standi į žvķ?

Wikipedia segir:  "Throughout much of 2015, tornado activity has been near record low"

 Yfirgripsmiklar lofthitamęlingar hafa veriš geršar į jöršinni frį žvķ seint į 19. öld (ca 1880). Frį žeim tķma hefur hitastig hękkaš aš mešaltali į jarškringlunni um 0.8 grįšur. Į sama tķma hefur magn koltvķsżrings (co2) ķ andrśmsloftinu aukist um 40%, śr ca 280 ppm ķ 400 ppm (ppm= parts per miljón).

Ekki er deilt um aš žessi aukning er tilkomin vegna brennslu manna į jaršefnaeldsneyti. Žaš er heldur ekki deilt um aš aukin koltvķsżringur hefur įhrif į hitastig jaršar til aukningar. Menn deila hins vegar um ašallega tvennt; annaš er hversu mikiš af hitaaukningunni mį alfariš skrifa į aukningu co2 og hitt er hversu slęmt (eša gott) er žaš. ( Reyndar mį bęta viš hinu žrišja, en žaš er um įreišanleika og spį loftslagslķkana um framhaldiš).

Fram kemur ķ mįli Freeman Dyson ķ vištalinu hér aš nešan aš į sama tķma og aukning į co2 er 40%, hefur jöršin gręnkaš um 20%. Flestir vita aš gróšurinn bindur koltvķsżring og žaš er einmitt forn rotnandi jaršlög gróšurs sem mynda olķulindir og kolajaršlög og viš brennslu žessara efna fer co2 aftur śt ķ andrśmsloftiš.

Co2 er ekki eitur eša mengun eins og sumt fólk viršist halda, heldur lķfsnaušsynlegt efni ķ andrśmsloftinu og žvķ meira sem er af žvķ, žvķ hrašar og betur vex gróšur. T.d. er co2 dęlt inn ķ sum gróšurhśs žannig aš hlutfall co2 hękkar śr nśverandi 400 ppm utandyra, ķ 1200 ppm innandyra.

Freeman Dyson er heimsžekktur vķsindamašur og oršinn hįaldrašur. Hann segir ķ vištalinu aš žaš sé gott aš vera ķ minnihlutahópi varšandi skošanir į loftslagsmįlum. Honum finnst skošanir margra loftslagsvķsindamanna minna fremur į trśarbrögš en vķsindi. Hann segir ennfremur aš žaš sé gott aš vera oršinn žetta gamall og kominn į eftirlaun, žvķ ekki sé hęgt aš reka hann śr vinnu fyrir skošanir sķnar.

Ę fleiri vķsindamenn sem komnir eru į eftirlaun eru farnir aš tala ķ sömu veru og Freeman Dyson. Žeir žoršu ekki aš efast um loftslagstrśarbrögšin af ótta viš śtskśfun og atvinnumissi.

Endilega kķkiš į žetta skemmtilega vištal viš Freeman Dyson.


mbl.is Žurrkurinn verri vegna loftslagsbreytinga
Tilkynna um óvišeigandi tengingu viš frétt

« Sķšasta fęrsla | Nęsta fęrsla »

Athugasemdir

1 Smįmynd: Brynjólfur Žorvaršsson

Sęll Gunnar

Rak augun ķ aš žś notar eingöngu tķšni stormsveipa į žessu įri til stušnings žeirri fullyršingu žinni aš "Engin gögn sżna aš aukning hafi oršiš ķ heiminum į žurrkum, flóšum, fellibyljum eša stormsveipum (tornadoes) į undanförnum įrum."

Ég var reyndar fljótur aš finna dęmi um aukningu ķ tķšni fellibylja į Atlantshafi:


Žetta lķnurit er fengiš frį vefsķšu University Corporation for Atmospheric Research.

Žaš er svo aftur rétt aš erfitt hefur reynst aš greina meš vissu hvort tķšni įkvešinna atburša hafi aukist, en žó eru góšar vķsbendingar um aš alvarlegar hitabylgjur séu fleiri og lengri og einnig aš atburšum žar sem śrkoma er ofsafengin hafi fjölgaš.

Og svo er žaš alveg hįrrétt hjį žér aš aukning į CO2 eykur vöxt plantna - ķ žvķ samhengi er CO2 vissulega nokkurs konar įburšur.

Į móti vegur aš margar plöntur minnka upptöku CO2 viš žurrkaskilyrši og vķša er plöntulķf nįlęgt efri žolmörkum hvaš hita varšar, en višvarandi hiti yfir 45 grįšur į selsķus drepur bęši dżr og ęšaplöntur. 

En allt ķ allt held ég aš viš séum sammįla um aš skįrra sé aš hlżni en kólni, og aš žvķ gefnu aš śrkoma dreifist vel žį ętti hlżnun aš leiša til gręnkunar.

Eyšimerkursvęši fęrast lķklega fjęr mišbaug meš auknum hita, Sahara fęrist noršur yfir Mišjaršarhaf en hörfar į sušurmörkum (nokkuš sem žegar er byrjaš). Eyšimerkur sušurrķkja Bandarķkjanna munu einnig fikra sig noršar.

Stęrsta ógnin sem fylgir hugsanlegri hlżnun er žó ekki hugsanlega aukin tķšni óvešurs heldur ógn viš matvęlaframleišslu. Lķtiš dęmi um žetta er kannski arabķska voriš svokallaša sem hófst um 2010-11. Įstęšur žessara uppreisna voru aušvitaš fjölmargar, en svo viršist sem einn orsakavaldurinn var mikil hękkun matvęlaveršs į heimsvķsu vegna t.d. mikilla rigninga ķ Įstralķu, žurrka ķ BNA en ašal orsökin var įberandi mikill žurrkur ķ Rśsslandi og Miš-Asķu. 

Viš žetta bęttist svo višvarandi žurrkur ķ Miš-Austurlöndum og vķša um noršanverša Afrķku sem hafši hrakiš marga smęrri bęndur af jöršum sķnum. Sżrland var eitt žeirra landa sem uršu hvaš verst śti. Į milli 2006 og 2011 varš um 60% Sżrlands fyrir žurrki sem jafnašist į viš žaš mesta sem menn töldu hafa rišiš yfir frį upphafi landbśnašar į svęšinu (hvernig menn hafa vitaš žaš er ekki ljóst), alla vega öruggara aš segja, svo lengi sem menn vita. 

Eitthvaš dróg śr žurrkinum og ķ vetur rigndi óvenjumikiš fyrir botni Mišjaršarhafs, en veturinn įšur var sį žurrasti sem męlst hafši ķ Ķsrael og nś ķ sumar hefur hitastigiš slegiš öll met žar ķ landi.

Ef hękkandi hitastig heldur įfram aš ógna matvęlaframleišslu žį munu styrjaldir og flóttamannavandamįl liklega aukast. Nśverandi milljón į įri sem flżr vopnuš įtök ķ Sżrlandi, Ķrak og Afganistan, myndu hverfa sem dropi ķ hafiš žegar hundrušir milljóna ķbśa Noršur-Afrķku hrekjast noršur vegna žurrka.

Skyldi hér vera komin įstęša žess aš leištogar hins ķslamska heims lżstu nżlega yfir verulegum įhyggjum af hlżnun jaršar? Žeir eru žegar farnir aš sjį neikvęšu įhrifin heimafyrir.

Ég hef reyndar enga lausn į žessu - svo viršist sem flestir séu annaš hvort kęrulausir gagnvart aukinni hlżnun, telja hana bara vera til góšs, eša trśa ekki aš hśn sé aš verša. Fįmennur hópur hefur hįtt og ašeins framtķšin mun leiša ķ ljós hvort žeir hafa rétt fyrir sér eša ekki.

Brynjólfur Žorvaršsson, 21.8.2015 kl. 08:05

2 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Takk fyrir žessa athugasemd, Brynjólfur.

Bent hefur veriš į aš tjón af völdum afbrigšilegs vešur (extreme whether) hafi aukist mikiš į undanförnum įratugum og vitnaš m.a. ķ tölur frį tryggingafélögum. Tjónatölur eru réttar, žó sennilega sé hvati hjį tryggingafélögum til aš żkja žęr. En aukiš tjón segir ekkert um aukna tķšni óvenjulegs vešurs. 

Žęr segja bara frį aukni tjóni og žaš er tilkomiš vegna aukins mannfjölda og žéttingu byggša.

Žessi grein sem žś vitnar ķ sżnir graf til 2005 og greinin er frį 2007. Ég hef ekki lagst ķ sérstaka rannsókanrvinnu um aukna tķšni fellibyja ķ N-Atlantshafi en sé meš reglulegu millibili fullyršingar um aukningu en lķka ašrar vķsindagreinar žar sem sżnt er aš į žessum "prime time" hlżnunar (eša réttara sagt "stand still" hlżjindum) frį aldamótum, aš žeim hefur ķ raun fękkaš. Talaš er um aš El Ninjo, sem nś er aš hefjast meš fullum žunga ķ Kyrrahafi, hafi įhrif į žessar sveiflur. Viš sjįum hvaš setur.

Gunnar Th. Gunnarsson, 21.8.2015 kl. 11:19

3 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

 Tjón af völdum žurrka og flóša hefur lķka aukist af sömu įstęšu og ég nefndi hér aš ofan. Fréttir af öllum afkimum jaršar berast lķka fljótt og vel ķ dag og allt ķ "beinni". Fréttamišlar eiga sinn žįtt ķ "aukningu" ķ eyrum almennings.

Gunnar Th. Gunnarsson, 21.8.2015 kl. 11:34

4 Smįmynd: Brynjólfur Žorvaršsson

Žaš er rétt Gunnar aš viš fréttum betur af hamförum og óvešrum żmiskonar og veršmętin sem geta skemmst aukast ķ sķfellu. Žetta gerir žaš veruleg erfitt fyrir meš aš greina hvort um raunverulega aukningu sé aš ręša.

Hins vegar, ef menn gefa sér aš jöršin sé aš hlżna, žį eru nokkuš augljósar afleišingar af žvķ aš hreifiorka vešrakerfa muni aukast og sömuleišis rakamagn og žar af leišandi śrkoma. Žetta er žó ekki žaš sama og aš segja aš ofsavešur verši miklu tķšari.

Gott vęri ef žetta kęmist į hreint meš marktękri tölfręši - en talning storma og fellibylja er kannski sś marktękasta af žeim langtķmamęlingum sem viš höfum.

Fjölmišlar eru greinilega oršnir mjög spenntir fyrir žvķ aš kenna gróšurhśsaįhrifum um hvert skipti sem vešriš er eitthvaš ašeins öšurvķsi en venjulega. Hitt er svo annaš aš mér finnst full langt gengiš hjį žér aš hafna žvķ alfariš. Okkur skortir einfaldlega upplżsingar til aš skera śr um hvort svo sé.

Brynjólfur Žorvaršsson, 21.8.2015 kl. 13:09

5 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Lord Moncton er aušvitaš umdeildur og spilar stóra rullu ķ žessu myndbandi. Žarna koma samr fram atriši sem ekki mį afskrifa af žvķ hann spilar rullu ķ myndbandinu, heldur taka afstöšu śt frį hvaš er sagt.

https://www.youtube.com/watch?v=LOGt3OzTXBs 

Gunnar Th. Gunnarsson, 21.8.2015 kl. 15:58

6 identicon

Sęll Gunnar.

Góšur pistill og umhugsunarveršur.

Mér finnst alltaf vanta ķ žessa jöfnu, hvar og hvenęr

jöršin er aš hringrįsa ķ aldanna rįs, ķ kringum sólina

ķ sinni ferš um vetrarbrautina.

Einnig finnst mér merkilegt, aš jaršvķsindamenn, sem

tekiš hafa tekiš sżni śr okkar jöklum, sżna fram į aš hitastig

į Ķslandi um og įriš 1000 var meira heldur en er ķ dag..??

Ekki var mannkyniš žį svo mengandi aš hitinn fęri uppį viš.

Ef Co2 myndi minka svo um munaši, vęri öllum hér į jöršu

hętta stafin af.

Ekki ętla ég aš draga śr įhrifum af mannavöldum, en

jaršsagan segir okkur annaš.

M.b.kv.

Siguršur K Hjaltested (IP-tala skrįš) 21.8.2015 kl. 22:59

7 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Ķsaldir eru samspil margra žįtta og m.a. fjarlęgš jaršar frį sólu ķ sporöskjulagašri hringferš hennar. Ég spurši Trausta Jónsson, vešurfręšing śt ķ žessa stöšu og hann sagši mér aš jöršin vęri į leiš inn ķ nżja ķsöld, a.m.k. hvaš hringferšina snertir.

Žetta gerist žó ofurhęgt, ž.e. fjarlęgšaraukningin, hęnufet meš hverri hringferšinni (įrinu).

Gunnar Th. Gunnarsson, 22.8.2015 kl. 03:50

8 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Žaš hefur oft gerst ķ sögunni (žó ekki ķ ritašri sögu) aš hitastig į jöršinni hafi veri miklu hęrra en ķ dag. Žaš er m.a. žess vegna sem lķfverur į jöršinni eru ķ stöšugri žróun. Dżrategundi koma og fara og ašlögunarhęfnin er mögnuš.

Gunnar Th. Gunnarsson, 22.8.2015 kl. 03:55

9 Smįmynd: Brynjólfur Žorvaršsson

Siguršur, žaš er vel vitaš aš hitafar į jöršinni sveiflast verulega til lengri tķma litiš, ķsaldirnar eru aušvitaš gott dęmi um žaš. Ķsaldarsveiflan leiddi af sér žaš hlżskeiš sem viš nś bśum viš, og hįmark žess hlżskeišs var nįlęgt upphafi žess, fyrir um 6000 til 8000 įrum. Eftir žaš viršist hafa kólnaš nokkuš jafnt, žó meš minni hįttar sveiflum uppį viš (t.d. į hįmišöldum).

Eitt er aš įtta sig į žvķ aš hitastig er sķbreytilegt. Annaš er aš finna orsakir žessa breytileika. Žaš liggur mikiš viš, žvķ hin hraša hlżnun undanfarin 100 įr er einsdęmi frį žvķ landbśnašur hófst. Landbśnašur er undirstaša mannlegs samfélags, įn stöšugrar landbśnašarframleišslu į heimsvķsu munu mannleg samfélög einfaldlega hrynja til grunna.

Žótt ekki sé alltaf ljóst af hverju hitastig sveiflašist į jaršsögulegum tķma hafa vķsindamenn žó komist furšu nįlęgt žvķ aš finna og greina hina żmsu orsakavalda. En žegar horft er til nśtķma žį er verkefiš miklu aušveldara: Viš getum einfaldlega męlt og reiknaš śt frį raunverulegri stöšu.

Nišurstašan er svo gott sem einróma, og styrkist į hverju įri: Hin hraša hlżnun nśna į sér ekki nįttśrulegar orsakir, heldur orsakast af aukningu ķ gróšurhśsalofttegundum af manna völdum. Žessu voru menn farnir aš spį fyrir nęrri 200 įrum, nśna męla menn žaš beint.

Ef žetta reynist rétt (sem viršist mega teljast meš žvķ öruggara sem gerist ķ vķsindum) žį er ógnin af įframhaldandi hlżnun stęrsta vandamįl sem mannkyn stendur frammi fyrir ķ dag. Sś hlżnun sem žegar er oršin skiptir engu ķ žvķ samhengi.

Žeir sem mótmęla žvķ aš hlżnun sé af manna völdum benda gjarnan til sólarinnar sem hugsanlegs orsakavalds. Ef svo er žį eru žaš góšar fréttir žvķ virkni sólar fer hratt minnkandi og ekkert ętti žį aš verša śr frekari hlżnun. Žvķ mišur gengur illa aš sżna hvernig sólin ein og sér geti orsakaš žį hlżnun sem žegar hefur oršiš, til žess er orkusveiflan einfaldlega of lķtil.

Gróšurhśsaįhrif eru vel stašfest vķsindalega og ķ raun engin leiš aš efast um aš žau eru raunveruleg (įn žeirra vęri jöršin rśmlega 30C kaldari en hśn er). Aš aukning ķ styrk gróšurhśsalofttegunda leiši af sér hlżnun er žvķ nįnast sjįlfgefiš.

Aš lokum: Žótt vel geti veriš aš žaš hafi veriš hlżrra į Ķslandi įriš 1000 en įriš 2000 žį į žaš ekki viš į heimsvķsu, og nśverandi hitastig er trślega komiš upp yfir hįpunktinn fyrir 6000-8000 įrum.

Brynjólfur Žorvaršsson, 22.8.2015 kl. 08:59

10 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Tövlumódelin sem nötuš hafa veriš um žróun hitastigsins hafa ķtrekaš sżnt aš žau eru ónothęf. Žaim er žó stöšugt flaggaš sem er stórundarlegt.

Engar vķsindalegar sannanir sżna fram į aš landbśnašur sé ķ hęttu vegna aukins hita, žvert į móti mį ętla aš hann verši aušveldari, žó vissulega raskist hann og breytist eftir landssvęšum.

Svartsżni er drifkraftur žessara loftslagstrśarbragša. Hugmyndafręšin į bak viš svartsżnina er hagsmunatendgur og pólitķskur.

Gunnar Th. Gunnarsson, 22.8.2015 kl. 14:15

11 Smįmynd: Anna Sigrķšur Gušmundsdóttir

Gunnar. Góšur pistill og umręša.

Ekki hef ég nokkurt vit į vķsindalegum rannsóknum né mögulegum mannaverkahörmungum ķ samspili jaršarinnar. En ég heyri sjaldan talaš um aš žéttingu skóga, og aš mengandi skemmd lauf skapi hęttulegt andrśmsloft?

Ég endurtek aš ég hef ekkert um žessi mįl aš segja, annaš en žaš sem ég hef lesiš um į vefsķšum.

Viš vitum ķ raun ekkert um hvernig Móšir Jörš hegšar sér ķ framtķšinni. En viš vitum žó fyrir vķst aš Big Mamma ręšur žó öllu hér į jöršu, en ekki Big banka/kauphallar forstjórar.

M.b.kv.

Anna Sigrķšur Gušmundsdóttir, 22.8.2015 kl. 23:00

12 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Ķ myndbandinu hér aš nešan, heldur nóbelsveršlaunahafi ķ ešlisfręši, Ivar Gięver fyrirlestur um loftslagshysterķuna.

http://www.mediatheque.lindau-nobel.org/abstracts/34535/ivar-giaever-global-warming-revisited/laureate-giaever

-

Ķ mįli hans kemur margt athyglisvert ķ ljós, m.a. tilraunir til aš žagga rödd hans nišur ķ umręšunni um loftslagsmįl

Einnig bendir hann į og spyr; hversu margar fréttir viš lesum um jįkvęšar afleišingar hlżnunar į jöršinni. Svariš er stutt; engar. Stašreyndin er hins vegar sś aš hlżnun er jįkvęš... ekki kólnun.

Gunnar Th. Gunnarsson, 24.8.2015 kl. 12:42

13 Smįmynd: Gunnar Th. Gunnarsson

Einnig kemur fram aš hann var įriš 2008 tilnefndur ķ alžjóšlega nefnd um loftslagsmįl. Žegar hann eitt sinn "gśgglaši" um störf nefndarinnar sį hann 40 žśsund tilvitnanir ķ nefndina og žar sem nafn hans kom fram, sem var meš įlyktanir um loftslagsmįl sem hann hafši aldrei kvittaš undir og var ķ raun algjörlega ósammįla.

Hann sagši sig śr nefndinni 2011.

Gunnar Th. Gunnarsson, 24.8.2015 kl. 12:46

Bęta viš athugasemd

Hver er summan af žremur og ellefu?
Nota HTML-ham

Innskrįning

Ath. Vinsamlegast kveikiš į Javascript til aš hefja innskrįningu.

Hafšu samband